เมื่อวันที่ 2 ก.ย. 2569 มีการประกาศผลคัดเลือกตัวแทนประเทศรายการ WMSC 2026 (World Mathematics & Science Challenge) ลูกสาวผมได้เป็น 1 ใน 4 นักเรียนที่ได้รับการคัดเลือกไปแข่งวิชาวิทยาศาสตร์ ระดับประถมต้น ที่เมืองบูร์กัส ประเทศบัลแกเรีย ปลายเดือนตุลาคม
สรุปสั้น ๆ
- เลือกสนามน้อย ๆ แต่ดี — และสนามนั้นต้อง ให้เอาข้อสอบกลับบ้าน
- สอนลูกให้ แสดงวิธีทำลงบนกระดาษข้อสอบ เพราะกระดาษที่กลับมาบอกว่าลูกยังไม่แม่นเรื่องไหน
- ที่บ้านเราเข้าใจผิดมาหลายปีคือ จังหวะ ไม่ใช่ปริมาณการติว — เลิกติววันก่อนสอบ เอาเงินไปจ่ายค่าโรงแรมใกล้สนามแทน
- ประโยคที่สอนบ้านเรามากที่สุดมาจากลูกเอง
WMSC คัดกันยังไง
รายการนี้จัดแข่ง 2 รอบ รอบแรกเป็นรอบระดับจังหวัด คัดเด็กจากทั่วประเทศ รอบที่ 2 เป็นรอบระดับประเทศ เด็กที่ได้เหรียญทองและเหรียญเงินจากรอบแรกเท่านั้นถึงจะได้สอบรอบสอง ซึ่งมีสนามสอบเพียง 4 แห่งทั่วประเทศ
ผมไม่รู้ว่าผู้แทนถูกคัดมาจากผู้สมัครทั้งหมดกี่คน ผู้จัดไม่ได้ประกาศตัวเลขนั้น เลยจะไม่เคลมว่าสนามนี้ยากแค่ไหน บทความนี้แค่อยากแชร์สิ่งที่หลาย ๆ บ้านคงสงสัย — ติวอย่างไร นี่คือสิ่งที่บ้านเราลองมาหลายปี อันไหนเวิร์ค อันไหนไม่เวิร์ค
จุดเริ่มต้น
เริ่มจากครอบครัวเราตกผลึกและวางแผนให้ลูกเดินในสายวิชาการ จึงคิดว่าควรสนับสนุนลูกเต็มที่เท่าที่ลูกจะทำได้ จังหวะดีคือตอน ป.1 โรงเรียนของลูกเป็นสนามสอบรายการแข่งขันวิชาการระดับประเทศรายการหนึ่ง ลูกได้เหรียญทองแดง 2 วิชาโดยแทบไม่ได้ติวอะไรเลย — นี่คือจุดที่ทำให้เชื่อว่าเราน่าจะไปได้ในสายนี้ และเลือกสนับสนุนลูกต่อ
มีคุณแม่ท่านหนึ่งพูดว่า หากจะปล่อยลูกเข้าสู่สนาม ก็ต้องติดอาวุธให้ลูกด้วย คุณแม่บ้านนี้จึงลงมือสอนเอง ติวเองใน 2 วิชาหลัก คือเลขกับวิทยาศาสตร์ สัปดาห์ละ 5 วัน วันละ 1 ชั่วโมง หลังทานข้าวเย็น ไม่ได้ส่งไปติวที่อื่น
พอลูกขึ้น ป.2 บ้านเราก็งงกันอยู่มาก เพราะสนามสอบสมัยนี้มีเยอะมาก แล้วจะลุยสายวิชาการแค่ไหนดี ถ้าสอบทุกสนาม ใช่ทางที่ดีจริงเหรอ ต้องมากหรือน้อยแค่ไหนถึงจะบาลานซ์ชีวิตด้านอื่นและเลี้ยงลูกได้แบบที่ตั้งใจไว้ สุดท้ายได้ข้อสรุปว่าจะ เดินทางสายกลาง — เลือกเฉพาะวิชาที่เห็นว่าสำคัญ แล้วติวแค่นั้น ไม่สอบทุกสนามที่เปิด
เรื่องแรก: วิธีเลือกสนามสอบ
เงื่อนไขของบ้านเราคือ
- คัดสนามที่ ข้อสอบดี ได้ฝึกคิดอย่างเป็นระบบ ช่วยสร้างพื้นฐานความคิด
- สนามต้อง ได้รับการยอมรับ และมีผู้เข้าสอบเยอะพอที่จะเห็นลำดับและพัฒนาการของลูก
- และสนามนั้นต้อง ให้เอาข้อสอบกลับบ้าน
เราสอนลูกว่าให้แสดงวิธีทำลงบนกระดาษข้อสอบเลย ไม่ต้องคิดในใจ เพราะคะแนนบอกเราแค่ว่าลูกได้เท่าไร แต่ กระดาษที่เอากลับบ้านบอกว่าเขายังไม่แม่นเรื่องอะไร และนั่นคืออย่างเดียวที่เอามาติวต่อได้
ผมจะดีใจมากเวลาลูกมีโอกาสได้ไปแข่งต่างประเทศ เพราะอาจได้เห็นทางเลือกหรือข้อมูลใหม่ ๆ ที่เป็นประโยชน์ในอนาคต แต่สนามที่สอบครึ่งวันแล้วปล่อยเที่ยว ไม่มีข้อสอบกลับ ไม่มีกิจกรรมกลุ่ม บ้านเราไม่ไปครับ
เรื่องที่สอง: ที่เราเข้าใจผิดมาหลายปี
ครั้งหนึ่งก่อนสอบสนามใหญ่ ซึ่งเป็นสนามที่ลูกเคยทำคะแนนได้ดีในปีก่อน เราติวให้เต็มที่จนถึงวันสอบ ออกมาตรวจข้อสอบแล้วทำได้ไม่ดีมาก — และไม่ใช่เพราะทำผิด ถามลูกว่าทำไมถึงหยุดดื้อ ๆ ทั้งที่เริ่มมาถูกทางแล้ว ลูกตอบว่า “มันเหมือนคิดอะไรไม่ออกค่ะ” ลูกหยุดกลางทาง เพราะพลังงานหมด
บ้านเราคิดมาตลอดว่าติวเพิ่มอีกหน่อยแปลว่าพร้อมขึ้นอีกหน่อย ที่จริงเราเข้าใจผิดเรื่อง จังหวะ ไม่ใช่เรื่องปริมาณ ความรู้ที่คุณแม่ติวมาอยู่ในตัวเขาเรียบร้อยแล้ว สิ่งที่เราใช้หมดก่อนเวลาคือแรงของเขาในวันสอบ
หลังจากนั้นบ้านเราเลิกติวก่อนวันสอบ แล้วเอาเวลากับเงินไปจ่ายค่าโรงแรมที่ใกล้สนามสอบที่สุดเท่าที่หาได้ ให้ลูกได้นอน แล้วตื่นมาโดยไม่ต้องนั่งรถไกล WMSC เป็นสนามล่าสุดที่บ้านเราทำแบบนี้ — แล้วมันเวิร์คครับ
สิ่งที่ไม่เวิร์ค
- จัดตารางติวแน่นเอี๊ยด ไม่เหลือเวลาของตัวเองให้เด็ก — อย่างน้อยทุกวันต้องมีฟรีไทม์
- โฟกัสคะแนนและรางวัล มากกว่าความพยายามและความเข้าใจในเนื้อหาแต่ละส่วน
- ติวในวันก่อนสอบ — อันนี้บ้านเราจ่ายค่าเรียนรู้ไปแล้วหนึ่งสนามเต็ม ๆ
สิ่งที่เวิร์ค
- สร้างวินัยเรียนรู้อย่างสม่ำเสมอ ทำให้เป็นกิจวัตร อ่านวันละไม่ต้องมาก แต่ทำได้ทุกวันจะดีกว่ามาก
- พ่อแม่เรียนไปพร้อมกับลูก ยิ่งพ่อแม่อ่านเยอะ ลูกยิ่งไม่ต้องเสียเวลาอ่านหลงทาง เพราะเราจะรู้ว่าอะไรสำคัญ แล้วแนะนำได้ รู้จุดแข็งจุดอ่อนที่ต้องผลักหรือปรับ
- พ่อแม่ติวเองได้ประโยชน์มาก เราจะรู้จังหวะผ่อน จังหวะตึง ลูกเหมือนรถยนต์ บางช่วงต้องเบรก บางช่วงเหยียบคันเร่งได้เต็มที่ บางช่วงควรไปช้า ๆ — พ่อแม่เท่านั้นที่สังเกตเห็นจังหวะนั้น
- เก็บจุดที่น้องไม่เข้าใจมาถามซ้ำ ในเรื่องราวชีวิตประจำวันหรือตอนไปเที่ยว คุณแม่พิมพ์เก็บไว้ทีละข้อในไฟล์เดียว สุดท้ายไฟล์นั้นเลยกลายเป็นคลังคำถามของหนูรู้
- หาสิ่งอื่นนอกเหนือจากการเรียน สังเกตสิ่งที่เขาทำได้ดีและชอบหมกมุ่น แล้วให้เวลาเขาทำอย่างเหมาะสม
- นอนและพักผ่อนให้พอ โดยเฉพาะก่อนช่วงสอบ ไม่อัดเรียนหนักวันก่อนสอบเด็ดขาด
- คุมอารมณ์พ่อแม่ให้ดีก่อนสอน (อันนี้ยากสุด) ต้องนอนเยอะ ๆ ก่อน เพราะคนที่คุมอารมณ์ไม่ได้ตอนสอนคือพ่อแม่ ไม่ใช่ลูก
ประโยคที่สอนบ้านเรามากที่สุด
ไม่ได้มาจากผม และไม่ได้มาจากคุณแม่
“หนูยังอยากลองสอบดูค่ะ หนูอยากเล่นก่อนนิดนึง แล้วติวต่อค่ะ”
เรื่องที่ผมกับคุณแม่เถียงกันมานาน ลูกตอบเองจบในประโยคเดียว — เขาขอเวลาเล่น และขอติวต่อ อยู่ในประโยคเดียวกัน กลายเป็นว่าครึ่งทางที่เราสองคนหากันอยู่นาน เขารู้อยู่ก่อนเราแล้ว
ยังไม่แน่ใจว่าจะให้ลูกเริ่มลงสนามไหม อ่าน สอบแข่งขัน ควรให้ลูกลงไหม? · วันรับสมัครของแต่ละสนามดูได้ที่ ปฏิทินสนามสอบแข่งขัน
WMSC เป็นชื่อการแข่งขันของผู้จัด หนูรู้ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับผู้จัด บทความนี้เขียนจากประสบการณ์ของบ้านเราเอง
